Blik op de wereld van 23 12 2025

De Tweede Kamer debatteert vandaag over de gestrande Nederlanders in het Midden-Oosten en de bredere gevolgen die de oorlog kan hebben voor Nederland. Denk bijvoorbeeld aan de hoge brandstofprijzen. Gisteravond werd er al gedebatteerd over de inzet van een Nederlands commandofregat in de Middellandse-Zee. Hoewel er brede steun is voor het beschermen van bondgenoten en het NAVO-grondgebied, uiten meerdere partijen hun zorgen over de vraag of de Nederlandse inzet wel strikt defensief blijft. Wanneer gaat er weer olie door de Straat van Hormuz? Als reactie op de Amerikaans-Israëlische aanvallen neemt Iran sinds de start van de oorlog olietankers onder vuur. Vanmorgen zijn twee schepen in Irakese wateren aangevallen. Er brak vervolgens brand uit op de schepen en de bemanningsleden moesten worden geëvacueerd. Minstens één bemanningslid overleefde de aanvallen niet. G7-landen onderzoeken nu of ze tankers door de Straat van Hormuz kunnen gaan escorteren. In de tussentijd hebben hebben 32 land…

De Amerikaanse president Donald Trump lijkt de overwinning in Iran al bijna uit te roepen. Tijdens een persconferentie zei hij dat het einde van de oorlog in zicht is. Tegelijkertijd is er weinig onafhankelijke informatie beschikbaar over hoe succesvol de aanvallen van de afgelopen week daadwerkelijk zijn geweest. Vooralsnog moeten analisten en media het vooral doen met verklaringen van Trump, zijn team en Israëlische bronnen, waardoor het onduidelijk blijft welke militaire doelen echt zijn bereikt. De woorden van Trump hadden wel direct effect op de financiële markten. Beleggers reageerden opgelucht en de olieprijs daalde kort na zijn persconferentie van ongeveer 120 dollar per vat naar 85 dollar, inmiddels weer gestegen naar rond de 92 dollar. Dat geeft Trump politiek wat meer ruimte om te beslissen of de aanvallen worden voortgezet, al krijgt hij in eigen land stevige kritiek op de oorlog van zowel Democraten als Republikeinen. Trumps populariteit staat dan ook onder druk: bijna 60…

De ontwikkelingen in het Midden-Oosten volgen elkaar in hoog tempo op. Israël meldt dat Iran het noorden van het land heeft aangevallen; daarbij zou één dode zijn gevallen. Tegelijk zegt Israël vanochtend luchtaanvallen te hebben uitgevoerd op Beiroet. De Libanese president laat weten dat Libanon via de internationale gemeenschap wil onderhandelen met Israël. Ondertussen heeft het Libanese parlement verkiezingen die in mei gepland stonden uitgesteld. Frankrijk heeft inmiddels een spoedvergadering van de VN-Veiligheidsraad aangevraagd vanwege de situatie in Libanon. Europa zoekt rol Europa worstelt ondertussen met zijn positie in het conflict. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en voorzitter van de Europese Raad António Costa spreken vandaag met leiders uit Egypte, Irak, Jordanië, Libanon en Syrië. De landen in de regio vragen vooral om betere luchtverdediging tegen drones en raketten. Daar kunnen de VS en Oekraïne beter bij helpen dan Europa. De EU wijst vooral op bestaande marit…

Hongarije voert opnieuw druk uit op Oekraïne, omdat volgens premier Orbán de aanvoer van Russische olie via de Droesjba‑pijpleiding bewust wordt tegengehouden. Oekraïne zegt dat de pijpleiding door Russische aanvallen beschadigd is en pas over enkele weken kan worden hersteld. Orbán gelooft daar niks van en kondigt daarom aan het transport van belangrijke goederen richting Oekraïne te gaan blokkeren. Daarnaast zet de Hongaarse regeringsleider ook het eerder goedgekeurde EU‑steunpakket van 90 miljard euro in als drukmiddel. Hongarije arresteert 7 Oekraïners, Oekraïne spreekt van gijzeling Ondertussen lopen de spanningen verder op doordat Oekraïne Hongarije beschuldigt van het gijzelen van zeven medewerkers van Oschadbank. Zij zouden met grote hoeveelheden geld en goud in Boedapest worden vastgehouden. Hongarije bevestigt de arrestaties en zegt dat de groep wordt verdacht van witwassen. De vraag is nu in hoeverre deze aanhoudingen samenhangen met het conflict over de olieleiding.Over de…

Iran probeert steeds meer landen te betrekken bij de oorlog in het Midden-Oosten, dat zegt EU-buitenlandchef Kaja Kallas. Na eerder aanvallen op onder meer Cyprus, Turkije, Qatar en VAE hebben Iraanse drones nu ook Azerbeidzjan bereikt. Vanmorgen kwamen twee Iraanse drones in Azerbeidzjan tot ontploffing waarbij ministers twee mensen gewond raakten. Een van twee drones zorgde voor veel schade op een vliegveld, de ander kwam neer nabij een schoolgebouw. Bakoe waarschuwt voor mogelijke vergeldingsmaatregelen. Update: inmiddels heeft Iran gereageerd en zegt de drones niet te hebben afgevuurd richting het buurland Meeting buitenlandministers EU Voorafgaand aan de EU‑vergadering met alle ministers van buitenlandse zaken zei Kaja Kallas dat de Unie gaat bespreken of en hoe zij golfstaten gaat helpen met luchtverdediging. Italië wacht die beslissing niet af en stuurt zelf middelen om bevriende landen en Italiaanse staatsburgers in de golfregio te beschermen. Ondertussen sturen Nederland, Fran…

De spanningen in het Midden-Oosten lopen verder op. In Iran is het dodental volgens de Rode Halve Maan gestegen naar 787 en het Internationaal Atoomenergieagentschap meldt schade aan de nucleaire faciliteit in Natanz. In Oman werd een olietanker geraakt door een Iraanse droneaanval, waarna de VS Amerikanen opriep te schuilen en overheidspersoneel uit meerdere landen in de regio terughaalt. Israël zegt het centrale hoofdkwartier van het Iraanse regime te hebben gebombardeerd en rukt verder op in Zuid-Libanon. Over de opvolging van ayatollah Ali Khamenei is nog niets beslist; de Raad van Experts buigt zich over de keuze. Iran wordt voorlopig geleid door een driemanschap onder president Masoud Pezeshkian, terwijl namen van hardliners en veiligheidschef Ali Larijani rondgaan als mogelijke opvolgers. Wat de VS en Israël precies willen bereiken, blijft onduidelijk. Trump hintte op regime change, maar zijn defensieminister ontkent dat dit het doel is en spreekt vooral over het uitschakelen va…

De spanningen in Iran en de rest van het Midden-Oosten lopen verder op. Iraanse staatsmedia melden opnieuw explosies. Volgens de Rode Halve Maan zijn er minstens 555 doden gevallen. In de regio worden over en weer aanvallen gemeld. Koeweit meldt dat Amerikaanse gevechtsvliegtuigen zijn neergestort; de piloten zouden veilig zijn. Saudi-Arabië sloot een belangrijke raffinaderij na droneaanvallen. De VAE en Qatar zeggen eveneens Iraanse drones te hebben onderschept. Het Internationaal Atoomenergieagentschap meldde aanvankelijk geen schade aan nucleaire installaties, maar kreeg geen contact met Teheran. Later zei de Iraanse ambassadeur dat de installatie in Natanz wél is geraakt. Ook aan de Israëlisch-Libanese grens escaleert het. Israël noemt de leider van Hezbollah nu expliciet een doelwit en sluit een grondoperatie in Libanon niet uit. Hezbollah voerde aanvallen uit, Israël reageerde met luchtaanvallen op Beiroet. Europa: verdeeld In Europa klinkt geen eenduidige lijn. Commissievoorzitt…

De relatie tussen Pakistan en Afghanistan is al maanden slecht, maar vannacht werd een nieuwe grens overschreden. Pakistan voerde luchtaanvallen uit op onder meer Kabul en Kandahar, de stad waar de Talibanleider verblijft. Volgens Islamabad was het een reactie op gevechten aan de grens. Die grens, de zogeheten Durandlijn, is al langer omstreden. Eind negentiende eeuw werd die getrokken door de Britten en de Afghaanse emir. Afghanistan erkent die grens formeel nog altijd niet en stelt dat die destijds is opgelegd door de koloniale machthebbers. Langs die grens zijn al langer aanvallen over en weer, vaak uitgevoerd door militante groepen. Maar dit keer ging Pakistan een stap verder: voor het eerst werden direct Taliban-doelen geraakt, en niet alleen strijders van aanverwante groeperingen. Pakistan dacht juist een bondgenoot te hebben in de Taliban toen westerse troepen Afghanistan verlieten. Nog eerder deze week was de Pakistaanse minister van Defensie in Kabul. In oktober werd er zelfs…

In België heeft premier Bart De Wever aangekondigd dat de haven van Antwerpen vanaf volgend jaar wordt uitgerust met een luchtafweersysteem. Het ministerie van Defensie noemt het huidige gebrek aan luchtverdediging een "grote lacune". De systemen moeten de haven beschermen tegen vliegtuigen, helikopters, raketten en grotere drones. Dat is volgens defensiespecialisten hard nodig, omdat de Antwerpse haven zowel economisch als militair een cruciale rol speelt en onder meer belangrijk is voor Amerikaanse legerlogistiek. Tegen kleine drones werken de zogeheten NASAMS-systemen, die België vorig jaar al bestelde in Noorwegen, echter minder goed; die blijven lastig te detecteren tussen gebouwen. Rotterdam werkt om die reden aan een verfijnd radarsysteem dat ook kleinere ‘vriendelijke’ en ‘niet‑vriendelijke’ drones kan onderscheiden. Derde onderhandelingsronde Iran en VS Ondertussen praten in Genève de Verenigde Staten en Iran opnieuw met elkaar. Iran zegt zich flexibel op te stellen en benadru…

De discussie over uitbreiding van de EU speelt niet alleen rond Oekraïne, maar ook in andere delen van Europa. Terwijl in Brussel wordt gewerkt aan nauwere samenwerking met Oekraïne en de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy na exact 4 jaar oorlog met Rusland bij het Europees Parlement aandringt op een duidelijk toetredingsperspectief, leven toetredingsambities ook in landen als Montenegro en Turkije. Opvallend is dat nu ook IJsland het proces wil versnellen en mogelijk al deze zomer een referendum wil uitschrijven over het herstarten van de toetredingsgesprekken. IJsland is geen EU-lid, maar wel nauw verbonden met de EU via Schengen en de interne markt. Het land gebruikt de IJslandse kroon en geen euro, wat economisch nadelig kan zijn. EU-lidmaatschap kan meer stabiliteit en kansen bieden, omdat de economie sterk leunt op energie, visserij en toerisme. Tegelijk liggen Europese regels over visquota en de gevoelige kwestie van walvisvaart politiek lastig. Eerdere toetredingspogingen…

Morgen is het precies vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen reist daarom naar Kyiv. Ze wil niet met lege handen aankomen. Op tafel ligt het twintigste sanctiepakket tegen Rusland, inclusief een nieuwe lening van 90 miljard euro voor Oekraïne, gefinancierd via de opbrengsten van bevroren Russische tegoeden. De bedoeling was dat de buitenlandministers dat pakket vandaag formeel zouden goedkeuren. Maar Hongarije dreigt roet in het eten te gooien. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken liet dit weekend op X weten dat Boedapest het pakket zal blokkeren. EU-buitenlandchef Kaja Kallas reageerde vooraf al somber. Hongarije, en ook Slowakije, zijn sterk afhankelijk van Russische olie via de Druzhba-pijpleiding. Oekraïne beschuldigt beide landen van chantage, omdat ze dreigden de energietoevoer af te sluiten als Kyiv de doorvoer van olie zou blokkeren. Volgens Kallas staat het sanctiepakket los van andere discussies, dus een compromis o…

In Lyon vindt morgen een mars plaats ter nagedachtenis aan de radicaal-rechtse activist Quentin Deranque, die stierf na een gewelddadige confrontatie tussen extreemrechts en extreemlinks. Burgemeester Grégory Doucet van Lyon wilde de mars verbieden uit angst voor nieuwe rellen, maar minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez heeft dat verbod teruggedraaid. Volgens hem moet de vrijheid van meningsuiting worden beschermd. In Lyon zal dit weekend massaal politie worden ingezet om orde te bewaren. Ondertussen worden zeven verdachten vervolgd voor betrokkenheid bij de dood van Deranque. Zij ontkennen de intentie te hebben gehad hem te doden, maar enkelen bevestigen wel hun betrokkenheid. Eén van de verdachten is medewerker van een parlementariër van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI), wat de zaak politiek extra gevoelig maakt. Al helemaal met gemeenteraadsverkiezingen op komst. De partij werd na de dood van Deranque bedreigd en kreeg bij het hoofdkantoor in Parijs te mak…

De Britse oud‑prins Andrew Mountbatten Windsor is vandaag gearresteerd op het landgoed Sandringham in Norfolk. De politie heeft meerdere van zijn woningen doorzocht. De arrestatie hangt samen met de onderzoeken naar zijn band met Jeffrey Epstein, maar gaat volgens correspondenten van de BBC vooralsnog niet over seksueel wangedrag. De Thames Valley Police heeft na de publicatie van de Epstein Files verder onderzoek gedaan en ziet nu voldoende aanleiding om Andrew te arresteren. BBC‑correspondenten melden dat de verdenking betrekking heeft op wangedrag in een publieke functie, maar het is nog onduidelijk welke nieuwe informatie tot de arrestatie heeft geleid en waarvan de oud-prins precies van wordt beschuldigd. Opvallend detail: de arrestatie valt samen met zijn 66e verjaardag. Levenslang voor oud-president Yoon In Zuid‑Korea heeft de rechtbank in Seoul vandaag uitspraak gedaan in de zaak tegen voormalig president Yoon Suk Yeol, die in december 2024 een machtsgreep pleegde. Yoon is vero…

Cuba zit in een ongekende brandstof- en energiecrisis, mede doordat de Verenigde Staten de olieleveringen vanuit Venezuela richting het eiland hebben geblokkeerd en landen die Cuba nog helpen met olie dreigen te straffen met importheffingen. Daarmee draait Washington de economische duimschroeven stevig aan: de boodschap van de Trump regering is duidelijk: Cuba moet bewegen, anders wordt de isolatie nog pijnlijker. De gevolgen op het eiland zijn groot: benzine is alleen na maanden wachten in een online wachtijst verkrijgbaar, commerciële vluchten vallen uit door gebrek aan kerosine, het openbaar vervoer ligt grotendeels stil, en stroomuitval is aan de orde van de dag. Inwoners van het Havaanse zitten soms meer dan de helft van de dag zonder elektriciteit en koken noodgedwongen op houtskool. Het dagelijks leven en de economie zijn vrijwel tot stilstand gekomen: toeristen blijven weg, afval wordt niet opgehaald en zorgverleners kunnen hun werk nauwelijks bereiken. De Amerikaanse regering…

In Zwitserland komen Iran en de Verenigde Staten deze week opnieuw middels indirecte gesprekken samen om te praten over het beperken van het Iraanse atoomprogramma. De gesprekken vinden plaats onder leiding van Oman. VS voeren druk op Ondertussen verhoogt Washington de druk op Iran. Zo bereidt het Amerikaanse leger een grootschalige militaire operatie voor tegen Iran. Vooral opmerkelijk is het dat de plannen zijn gedeeld met de media. De VS overwegen verschillende militaire scenario’s als Iran volgens hen onvoldoende concessies doet. Dat kan gaan om gerichte aanvallen op de Revolutionaire Garde tot een mogelijke missie met 'boots on the ground'. In ruil voor het beperken van zijn atoomprogramma hoopt Iran op verlichting van de zware economische sancties. Hongarije beschuldigt Oekraïne Hongarije beschuldigt Oekraïne ervan de doorvoer van Russische olie via een belangrijke pijpleiding te blokkeren. Sinds een Russische aanval op 27 januari ligt de doorvoer stil. Hongarije beweert dat dit…