61 - Zawisza Czarny

61 - Zawisza Czarny

Author: Piotr Borowski September 17, 2019 Duration: 14:13
Najsłynniejszym rycerzem Karola Wielkiego był jego siostrzeniec czyli hrabia Roland. Osłaniał on odwrót wojsk Karola Wielkiego i zginął w walce. Napisano o nim Pieśń o Rolandzie, którą czytali wszyscy w całej Europie. My dzisiaj jednak będziemy mówić o polskim rycerzu, który zginął w bardzo podobny sposób.
Najpierw powiedzmy sobie jednak jakie cechy musiał mieć prawdziwy rycerz?
1. Rycerz musiał być silny, aby unieść zbroję oraz broń
2. Musiał być odważny
3. Wierni danemu słowu
4. Zawsze walczył sprawiedliwie
5. Rycerze byli uprzejmi wobec kobiet
A jak byli ubrani rycerze i jaką mieli broń?
Rycerze pojawili się w średniowieczu, byli to żołnierze cali ubrani w zbroję. Siedzieli na koniach, które często też miały zbroję. Taki rycerz wyglądał trochę jak człowiek schowany w robocie.
A jaką broń mieli rycerze? Mieli oni miecz, włócznia (kopia), topór oraz sztylet zwany mizerykordią.
Polacy na rycerzy mówili “raciądz” bo w dawnym języku na walkę mówiło się “rać” [ratъ]. Od tej starej nazwy rycerza powstała nazwa miasta Raciąż.
Później jednak Polacy przejęli nazwę rycerzy od Niemców. Niemcy na rycerza mówili ritter. Po niemiecku ritter oznacza jeźdźca, a to słowo pochodzi od łacińskiego słowa “ride” czyli jazda. Czyli słowo rycerz powstało od słowa jeździec. Po francusku na rycerzy mówi się “chevalier”, a po hiszpańsku “caballero” i te słowa też oznaczają jeźdźca. Jak więc widzicie już sama nazwa świadczy o tym, że rycerze walczyli głównie konno. Czasami musieli jednak walczyć pieszo.
Co robili poza walką?
Jedną z ulubionych rozrywek rycerzy była gra w szachy. Ale dlaczego tak lubili tą grę?
Rycerze lubili uczciwą walkę. Np. gdy rycerz walczył mieczem, a jego przeciwnikowi miecz się złamał to rycerz dawał przeciwnikowi swój zapasowy miecz, aby walka była uczciwa. Właśnie dlatego rycerze lubili szachy. Każdy ma tyle samo pionków, nie można też robić niczego w ukryciu. Walka na szachownicy jest uczciwa i rycerska.
We Francji najsłynnieszym rycerzem był hrabia Roland o którym napisano “Pieśń o Rolandzie”. W Polsce jednak najsłynniejszym rycerzem był Zawisza Czarny.
Zawisza Czarny znał osobiście wielu królów. Pomagał królowi Węgier Zygmuntowi Luksemburskiemu w walce z Turkami. W tamtych czasach Turcja zagrażała całej Europie. Nie tylko Węgrom, ale także Polsce oraz innym krajom. W 1453 Turcy zdobyli Konstantynopol i w ten sposób upadło cesarstwo bizantyjskie. Turcy byli wtedy potęgą i tylko wspólnym wysiłkiem można było ich pokonać. Tak więc chociaż Zawisza Czarny był Polakiem pomagał królowi Węgier w walce z Turkami. Gdy jednak usłyszał o wojnie Polski z Zakonem Krzyżackim od razu przyjechał do Polski i brał udział w bitwie pod Grunwaldem. Bitwa ta miała miejsce w 1410 roku i niedługo nagramy osobny odcinek poświęcony tej bitwie. Niektórzy mówią, że to właśnie Zawisza Czarny uratował królewski sztandar podczas bitwy pod Grunwaldem. Jak by nie było Polacy zwyciężyli Krzyżaków.
Zawisza wiedział jednak, że największym zagrożeniem dla Polski i Węgier jest Turcja. Król Polski Władysław Jagiełło i król Węgier Zygmunt Luksemburski nie lubili się jednak. Co zrobił Zawisza Czarny?
Zawisza Czarny był świetnym negocjatorem oraz dyplomatą. Co to znaczy, to oznacza, że umiał pogodzić ludzi, którzy się pokłócili. Właśnie Zawisza Czarny doprowadził do zawarcia pokoju pomiędzy Zygmuntem Luksemburskim oraz Władysławem Jagiełłą.
Zawisza był w tym tak dobry, że Władysław Jagiełło wysłał go w 1414 na Sobór w Konstancji jako jednego z polskich posłów. Czym się zajmował Sobór?
Sobór w Konstancji był czymś w rodzaju dzisiejszej Organizacji Narodów Zjednoczonych. Dzisiaj gdy jakieś kraje się pokłócą to jadą do ONZ i tam dyskutują kto ma rację. W 15 wieku czymś takim był właśnie Sobór. Dyskutowano tam wiele rzeczy, ale jedną z nich była wojna Polski z Zakonem Krzyżackim. Krzyżacy przegrali wojnę, ale wszystkim opowiadali kłamstwa o Polakach. Zawisza Czarny...

Czy zastanawialiście się, jak opowiedzieć dziecku o przeszłości, żeby nie była to lista dat, ale fascynująca opowieść? Historia Polski dla dzieci to właśnie taka próba. Piotr Borowski prowadzi ten edukacyjny podcast w sposób, który angażuje najmłodszych słuchaczy, traktując ich poważnie jako współtwórców narracji. To nie jest suchy wykład, ale wspólne odkrywanie-stąd podtytuł „dla dzieci i według dzieci”. W każdym odcinku słychać autentyczne zainteresowanie tematem, a opowieści o królach, bitwach, wynalazkach czy codziennym życiu naszych przodków są snute z myślą o dziecięcej wyobraźni i ciekawości. Dzięki temu podcast staje się punktem wyjścia do rodzinnych rozmów, a czasem nawet do dalszych poszukiwań. Piotr Borowski nie tylko przekazuje wiedzę, ale też pokazuje, że historia jest żywa i pełna niespodzianek, które można odkrywać razem. To propozycja dla rodziców i nauczycieli szukających mądrej, a jednocześnie przystępnej formy na pierwsze spotkania z dziejami Polski. Słuchając tego podcastu, usłyszycie konkretne historie, anegdoty i pytania, które pomagają zrozumieć szerszy kontekst wydarzeń. Całość utrzymana jest w przyjaznej, naturalnej atmosferze, która zachęca do regularnego zaglądania do świata przeszłości.
Author: Language: Polish Episodes: 100

Historia Polski dla dzieci
Podcast Episodes
122 - Koronacja Karola III [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 17:16
6 maja 2023 roku zostanie koronowany Karol III Windsor na króla. Należy on do dynastii Windsor, ale co to jest dynastia? Dynastia to jest jakby nazwisko królów, ale jakie dynastie panowały w Anglii?W Anglii panowali wład…
121 - Historia Warszawy [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 15:51
Łucja, Zuzia i Tadeusz mieszkają w Warszawie. Postanowiliśmy więc razem omówić historię tego miasta. Będziemy mówić o tym skąd się wzięło to miasto i dlaczego stało się takie ważne. Zanim jednak przejdziemy do historii t…
120 - Ludwika Maria Gonzaga [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 21:02
Dzisiejszy odcinek poświęcimy pani, która była żoną dwóch polskich królów. Przyjechała do Polski z Francji, a była najbogatszą kobietą w tamtych czasach. Wprowadziła też w Polsce dużo zmian.Zacznijmy jednak od władców Po…
119 - Enigma [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 15:58
Dzisiaj będziemy mówić o szyfrach, kodach i tajnych językach. Będziemy też oczywiście mówić także o łamaniu takich szyfrów. Jak pewnie się domyślacie z tytułu tego odcinka, najwięcej czasu poświęcimy Enigmie. Zacznijmy j…
118 - Daty i pamięc [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 13:48
Dzisiaj kolejny odcinek o zapamiętywaniu. Poprzednie odcinki poświęcone temu tematowi to odcinek 50 oraz odcinki 100 i 101. Zapamiętywanie dat to jedna z najnudniejszych rzeczy w nauce historii. Sam tego bardzo nie lubił…
117 - Joanna Żubr [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 23:16
Dziś będziemy mówić o Joannie Żubr i Księstwie Warszawskim. Najpierw jednak chciałbym zapytać czy wiecie jak długo trwały zabory? Jak długo nie było Polski na mapie Europy?To prawda Polska była pod zaborami przez 123 lat…
116 - Ukraina [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 16:46
Odcinek o historii Ukrainy. Oczywiście nie da się 1000 lat historii omówić dokładnie w 15 minut. Tak więc jest to skrótowa historia dla dzieci. Jest tutaj dużo skrótów myślowych i uproszczeń.Prawdopodobnie wiecie, że 24…
115 - Żołnierze wyklęci [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 18:08
Będziemy mówić o żołnierzach, którzy są nazywani wyklętymi bądź niezłomnymi. Co oznacza ta nazwa? Wyklęci to coś w rodzaju przeklęci. Komuniści chcieli aby ludzie o nich zapomnieli albo myśleli same złe rzeczy.Było ich n…
114 - Ubiór 2 [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 17:20
Dzisiaj będziemy kontynuować historię ubrania. Zaczęliśmy w odcinku 112. Dzisiaj będziemy mówić o kilku częściach ubrania, z których dwa były niebezpieczne dla życia i zdrowia, a jedno było zabronione dla kobiet. Czy wie…
113 - Funk i witaminy [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 15:56
Będziemy dzisiaj mówić o odkryciu witamin. Także o tym dlaczego ich potrzebujemy i przed jakimi chorobami nas chronią. Będziemy mówić o tym, że trzeba jeść witaminy, ale pamiętajcie ani ja, ani żadne z dzieci nie jesteśm…