61 - Zawisza Czarny

61 - Zawisza Czarny

Author: Piotr Borowski September 17, 2019 Duration: 14:13
Najsłynniejszym rycerzem Karola Wielkiego był jego siostrzeniec czyli hrabia Roland. Osłaniał on odwrót wojsk Karola Wielkiego i zginął w walce. Napisano o nim Pieśń o Rolandzie, którą czytali wszyscy w całej Europie. My dzisiaj jednak będziemy mówić o polskim rycerzu, który zginął w bardzo podobny sposób.
Najpierw powiedzmy sobie jednak jakie cechy musiał mieć prawdziwy rycerz?
1. Rycerz musiał być silny, aby unieść zbroję oraz broń
2. Musiał być odważny
3. Wierni danemu słowu
4. Zawsze walczył sprawiedliwie
5. Rycerze byli uprzejmi wobec kobiet
A jak byli ubrani rycerze i jaką mieli broń?
Rycerze pojawili się w średniowieczu, byli to żołnierze cali ubrani w zbroję. Siedzieli na koniach, które często też miały zbroję. Taki rycerz wyglądał trochę jak człowiek schowany w robocie.
A jaką broń mieli rycerze? Mieli oni miecz, włócznia (kopia), topór oraz sztylet zwany mizerykordią.
Polacy na rycerzy mówili “raciądz” bo w dawnym języku na walkę mówiło się “rać” [ratъ]. Od tej starej nazwy rycerza powstała nazwa miasta Raciąż.
Później jednak Polacy przejęli nazwę rycerzy od Niemców. Niemcy na rycerza mówili ritter. Po niemiecku ritter oznacza jeźdźca, a to słowo pochodzi od łacińskiego słowa “ride” czyli jazda. Czyli słowo rycerz powstało od słowa jeździec. Po francusku na rycerzy mówi się “chevalier”, a po hiszpańsku “caballero” i te słowa też oznaczają jeźdźca. Jak więc widzicie już sama nazwa świadczy o tym, że rycerze walczyli głównie konno. Czasami musieli jednak walczyć pieszo.
Co robili poza walką?
Jedną z ulubionych rozrywek rycerzy była gra w szachy. Ale dlaczego tak lubili tą grę?
Rycerze lubili uczciwą walkę. Np. gdy rycerz walczył mieczem, a jego przeciwnikowi miecz się złamał to rycerz dawał przeciwnikowi swój zapasowy miecz, aby walka była uczciwa. Właśnie dlatego rycerze lubili szachy. Każdy ma tyle samo pionków, nie można też robić niczego w ukryciu. Walka na szachownicy jest uczciwa i rycerska.
We Francji najsłynnieszym rycerzem był hrabia Roland o którym napisano “Pieśń o Rolandzie”. W Polsce jednak najsłynniejszym rycerzem był Zawisza Czarny.
Zawisza Czarny znał osobiście wielu królów. Pomagał królowi Węgier Zygmuntowi Luksemburskiemu w walce z Turkami. W tamtych czasach Turcja zagrażała całej Europie. Nie tylko Węgrom, ale także Polsce oraz innym krajom. W 1453 Turcy zdobyli Konstantynopol i w ten sposób upadło cesarstwo bizantyjskie. Turcy byli wtedy potęgą i tylko wspólnym wysiłkiem można było ich pokonać. Tak więc chociaż Zawisza Czarny był Polakiem pomagał królowi Węgier w walce z Turkami. Gdy jednak usłyszał o wojnie Polski z Zakonem Krzyżackim od razu przyjechał do Polski i brał udział w bitwie pod Grunwaldem. Bitwa ta miała miejsce w 1410 roku i niedługo nagramy osobny odcinek poświęcony tej bitwie. Niektórzy mówią, że to właśnie Zawisza Czarny uratował królewski sztandar podczas bitwy pod Grunwaldem. Jak by nie było Polacy zwyciężyli Krzyżaków.
Zawisza wiedział jednak, że największym zagrożeniem dla Polski i Węgier jest Turcja. Król Polski Władysław Jagiełło i król Węgier Zygmunt Luksemburski nie lubili się jednak. Co zrobił Zawisza Czarny?
Zawisza Czarny był świetnym negocjatorem oraz dyplomatą. Co to znaczy, to oznacza, że umiał pogodzić ludzi, którzy się pokłócili. Właśnie Zawisza Czarny doprowadził do zawarcia pokoju pomiędzy Zygmuntem Luksemburskim oraz Władysławem Jagiełłą.
Zawisza był w tym tak dobry, że Władysław Jagiełło wysłał go w 1414 na Sobór w Konstancji jako jednego z polskich posłów. Czym się zajmował Sobór?
Sobór w Konstancji był czymś w rodzaju dzisiejszej Organizacji Narodów Zjednoczonych. Dzisiaj gdy jakieś kraje się pokłócą to jadą do ONZ i tam dyskutują kto ma rację. W 15 wieku czymś takim był właśnie Sobór. Dyskutowano tam wiele rzeczy, ale jedną z nich była wojna Polski z Zakonem Krzyżackim. Krzyżacy przegrali wojnę, ale wszystkim opowiadali kłamstwa o Polakach. Zawisza Czarny...

Czy zastanawialiście się, jak opowiedzieć dziecku o przeszłości, żeby nie była to lista dat, ale fascynująca opowieść? Historia Polski dla dzieci to właśnie taka próba. Piotr Borowski prowadzi ten edukacyjny podcast w sposób, który angażuje najmłodszych słuchaczy, traktując ich poważnie jako współtwórców narracji. To nie jest suchy wykład, ale wspólne odkrywanie-stąd podtytuł „dla dzieci i według dzieci”. W każdym odcinku słychać autentyczne zainteresowanie tematem, a opowieści o królach, bitwach, wynalazkach czy codziennym życiu naszych przodków są snute z myślą o dziecięcej wyobraźni i ciekawości. Dzięki temu podcast staje się punktem wyjścia do rodzinnych rozmów, a czasem nawet do dalszych poszukiwań. Piotr Borowski nie tylko przekazuje wiedzę, ale też pokazuje, że historia jest żywa i pełna niespodzianek, które można odkrywać razem. To propozycja dla rodziców i nauczycieli szukających mądrej, a jednocześnie przystępnej formy na pierwsze spotkania z dziejami Polski. Słuchając tego podcastu, usłyszycie konkretne historie, anegdoty i pytania, które pomagają zrozumieć szerszy kontekst wydarzeń. Całość utrzymana jest w przyjaznej, naturalnej atmosferze, która zachęca do regularnego zaglądania do świata przeszłości.
Author: Language: Polish Episodes: 100

Historia Polski dla dzieci
Podcast Episodes
92 - Waclaw II [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 23:17
Dzisiejszy odcinek powstał z lekcji online, którą mieliśmy 12 stycznia 2021 roku przez zooma. Wraz z grupą dzieci rozmawialiśmy o Wacławie II. W tej audycji będę wykorzystywał zarówno nagranie tamtej lekcji, ale także pl…
91 - Nowy Sącz [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 16:25
Dziś będziemy mówić o historii Nowego Sącza. Na mapie to miasto można znaleźć prawie na samym dole. Przebiega tamtędy droga z Krakowa na Słowację. Czy historia Nowego Sącza jest ciekawa? Działo się tam naprawdę sporo, al…
90 - gen Maczek cz. 2 [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 19:01
W odcinku 88 zakończyliśmy na działaniach 10 Brygady Kawalerii we wrześniu 1939 roku. Maczek i jego żołnierze walczyli dzielnie, aż do otrzymania rozkazu wycofania się na Węgry. Podczas wycofywania się 10 Brygada Maczek…
89 - gen. Krzyżanowski [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 20:04
Dzisiaj będziemy mówić o wojnie secesyjnej czyli o wojnie domowej w Stanach Zjednoczonych. Historia USA jest dość krótka. Ten kraj powstał mniej więcej wtedy gdy Polska znalazła się pod zaborami. Tacy polscy żołnierze ja…
88 - gen. Maczek cz. 1 [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 17:24
Dzisiaj będziemy mówić o generale Maczku, a będzie mi pomagał Janek oraz jego tata Krzysztof. Janka interesuje głównie okres II wojny światowej. A z tego okresu 1 Dywizja Pancerna generała Maczka i oczywiście bitwa pod F…
87 - Historia Gdańska [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 17:18
Dziś będziemy mówić o historii Gdańska, a pomagać mi będą Michał i Wojtek. Michał ma 8 lat, a Wojtek 7. Od czasu do czasu będzie też słychać 2-letniego Frania, który też chciał wziąć udział.Historia Gdańska jest dość sko…
86 - Kazimierz Pułaski [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 18:02
Dzisiaj będziemy mówić o Kazimierzu Pułaskim. Jeżeli mieszkacie w Polsce to być może nie słyszeliście wiele o nim, ale jeżeli mieszkacie w Stanach Zjednoczonych to na pewno znacie Pułaskiego. W USA w wielu Stanach Poloni…
85 - Borowski [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 27:48
Izydor Borowski urodził się w 1776, cztery lata po pierwszym rozbiorze Polski. Gdy miał 18 lat, w 1794 wziął udział w insurekcji kościuszkowskiej. Po przegranej i trzecim rozbiorze Polski w 1795 Izydor Borowki wraz z wie…
84 - Niewolnictwo [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 11:30
Dzisiaj będziemy mówić o niewolnictwie. W naszych czasach niewolnictwo zwykle kojarzy się z czarnymi niewolnikami pracującymi na plantacjach bawełny w Stanach Zjednoczonych. Jednak niewolnictwo było kiedyś we wszystkich…
83 - Husaria [not-audio_url] [/not-audio_url]

Duration: 13:23
Ta lekcja będzie dotyczyć husarii. Było to wojsko, dzięki któremu Polacy wygrali wiele bitew. Byli to żołnierze, którzy potrafili pokonać armie, które były kilka, albo nawet kilkakrotnie większe. Była to polska ciężka ja…